Ανοικτό & ελεύθερο περιεχόμενο

Ο Μεγάλος Έλληνας Οτιδήποτε, η πρώτη ανοικτή & ελεύθερη κινηματογραφική παραγωγή
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Οι έννοιες ανοικτό & ελεύθερο περιεχόμενο είναι δύο διαφορετικές μεταξύ τους αλλά σχετικές έννοιες που προέρχονται από το χώρο του λογισμικού.

[επεξεργασία] Ανοικτό λογισμικό και ανοικτό περιεχόμενο

Με τον όρο ανοικτό λογισμικό (ή καλύτερα, λογισμικό ανοικτού κώδικα) εννοείται λογισμικό του οποίου ο πηγαίος κώδικας διατίθεται ελεύθερα σε αυτούς που θέλουν να τον εξετάσουν, και/ή τροποποιήσουν ή χρησιμοποιήσουν σε άλλες εφαρμογές. Υπάρχουν πολλές διαφορετικές άδειες χρήσης που μπορεί να συνοδεύουν το λογισμικό ανοικτού κώδικα.

Σε γενικές γραμμές το λογισμικό ανοικτού κώδικα δεν σημαίνει απαραίτητα δωρεάν λογισμικό, ούτε ελεύθερο λογισμικό (σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει στο ελεύθερο λογισμικό το Ίδρυμα Ελεύθερου Λογισμικού), αλλά αναφέρεται κυρίως στην ελευθερία του κάθε χρήστη να εξετάσει και να χρησιμοποιήσει την γνώση και τις δυνατότητες που του προσφέρει ο κώδικας προγραμματισμού.

Κατ' αναλογία, ως έργο ανοικτού περιεχομένου ορίζεται το έργο του οποίου όλο το υλικό που χρησιμοποιήθηκε στην παραγωγή του διατίθεται ελεύθερα. Για παράδειγμα, ένα ζωγραφικό έργο θεωρείται ανοικτού περιεχομένου όταν διατίθενται ελεύθερα τα προσχέδια και οι σημειώσεις του ζωγράφου.

[επεξεργασία] Ελεύθερο περιεχόμενο

Το ελεύθερο περιεχόμενο ή οι ελεύθερες πληροφορίες είναι ένας σχετικά καινούργιος όρος και σημαίνει οποιοδήποτε είδος λειτουργικής εργασίας, έργου τέχνης, ή άλλου δημιουργικού περιεχομένου του οποίου ο δημιουργός επιτρέπει στον καθένα την πρόσβαση χωρίς αντάλλαγμα για να το χρησιμοποιήσει, να το διανείμει και να το τροποποιήσει

Για να ανήκει ένα έργο σε αυτήν την κατηγορία ελεύθερου περιεχομένου δεν αρκεί να είναι η πρόσβαση στους χρήστες δωρεάν, θα πρέπει επιπλέον να επιτρέπεται και η δωρεάν τροποποίηση και περαιτέρω διανομή του. Μπορεί πάντως ο δημιουργός να βάζει κάποιους δευτερεύοντες όρους όπως η αναφορά στον αρχικό δημιουργό ή ότι και η περαιτέρω διανομή και τα από αυτά προερχόμενα παράγωγα έργα θα υπόκεινται στους ίδιους περιορισμούς (ελεύθερο περιεχόμενο με υποχρέωση διατήρησης της ελευθερίας - copyleft) (ή ένα συνδυασμό αυτών των περιορισμών). Σε αυτήν την κατηγορία εμπίπτει για παράδειγμα ένα λογοτεχνικό έργο, του οποίου ο συγγραφέας επιτρέπει την ελεύθερη διανομή και επεξεργασία του υπό τον όρο ότι και τυχόν μεταφράσεις, διασκευές και παραλλαγές θα πρέπει κι αυτές να διανέμονται ελεύθερα υπό τους ίδιους όρους. Στα έργα που προστατεύονται από την πνευματική ιδιοκτησία, επειδή ο νόμος χορηγεί εξ ορισμού στους κατόχους πνευματικών δικαιωμάτων τον αποκλειστικό έλεγχο των δημιουργημάτων τους, το περιεχόμενο πρέπει ρητά να κηρυχτεί ελεύθερο, συνήθως με την παραπομπή ή την συμπερίληψη δηλώσεων αδειών χρήσης μέσα από την εργασία τους. Ο περιορισμός στην περαιτέρω διάδοση και τροποποίηση του έργου μπορεί φυσικά να επιβάλλεται μόνο για όσο διάστημα υφίσταται το αρχικό δικαίωμα του δημιουργού, μετά το έργο καθίσταται κοινό κτήμα (public domain). Στην ηπειρωτική Ευρώπη πάντως ο δημιουργός δεν μπορεί να παραιτηθεί από το ηθικό δικαίωμά του, παρά μόνο από το περιουσιακό, οπότε θεωρητικά ακόμα και μετά την παραίτησή του από το περιουσιακό του δικαίωμα ή τη χορήγηση άδειας εκμετάλλευσης χωρίς αντάλλαγμα θα μπορούσε να αντιτεθεί σε χρήση του έργου του που προσβάλλει την προσωπικότητά του.

Ο όρος και το "ρεύμα" του ελεύθερου περιεχομένου προέρχεται από προγράμματα υπολογιστών, των οποίων η χρήση παραχωρείται σε όποιον το επιθυμεί ελεύθερα για χρήση, τροποποίηση και αντιγραφή, με την υποχρέωση, νέα προγράμματα που ενσωματώνουν τα αρχικά να διανέμονται κι αυτά ελεύθερα (ελεύθερο λογισμικό). Αυτού του είδους το ελεύθερο περιεχόμενο ονομάζεται και copyleft, ως περιπαικτική αντίθεση στο cοpyright (δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας).

Αν και δεν υπάρχει αυθεντική ερμηνεία του όρου "ελεύθερο περιεχόμενο" σε κάποιο νομοθετικό κείμενο, όπως έχει επικρατήσει ο όρος δεν περιλαμβάνονται σε αυτόν έργα που είτε δεν προστατεύονται είτε έχει λήξει η προστασία τους με πνευματικά δικαιώματα (κοινό κτήμα, public domain), ωστόσο τα έργα που αποτελούν κοινό κτήμα δεν έχουν περιορισμούς ως προς την τροποποίηση και διανομή τους, έτσι ώστε αποτελούν ή μπορούν να αποτελούν βάση για την δημιουργία παράγωγων έργων που διανέμονται ως ελεύθερο περιεχόμενο.

[επεξεργασία] Ο Μεγάλος Έλληνας Οτιδήποτε και το Wikicinema

Αυτής της μορφής είναι και το περιεχόμενο του Μεγάλου Έλληνα Οτιδήποτε και οποιουδήποτε άλλου βικινιματογραφικού εγχειρήματος: Ως ελεύθερο περιεχόμενο μπορεί να χρησιμοποιείται και να τροποποιείται από όλους εντός και εκτός του wiki παραγωγής, οφείλουν όμως να το διανέμουν κι αυτοί με τη σειρά τους ελεύθερα αναφέροντας την πηγή προέλευσης και ως ανοικτό περιεχόμενο, οι παραπάνω ελευθερίες δεν αφορούν μόνο στο τελικό αποτέλεσμα, δηλαδή στην ολοκληρωμένη ταινία, αλλά σε όλα τα στάδια της παραγωγής της, όπως για παράδειγμα στο σενάριο, το ντεκουπάζ, της σημειώσεις του ηχολήπτη, τις στρατηγικές χρηματοδότησης ή προώθησης και πολλά άλλα.